Tiêu chuẩn kép là gì? Ví dụ và nguyên nhân của tiêu chuẩn kép

Tiêu chuẩn kép là một cụm từ xuất hiện phổ biến, được giới trẻ sử dụng nhiều trong cuộc sống hàng ngày. Vậy tiêu chuẩn kép là gì? Những ví dụ về tiêu chuẩn kép trong cuộc sống là gì? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp thắc mắc của bạn về khái niệm này.

Tìm hiểu khái niệm tiêu chuẩn kép là gì?

Tiêu chuẩn kép trong tiếng Anh là Double Standard, ban đầu nó được dùng để chỉ những nguyên tắc hoặc chính sách được áp dụng theo cách khác nhau cho những đối tượng tương tự nhau mà không có lý do chính đáng.

Tiêu chuẩn kép của nhân viên bán hàng với khách hàng
Tiêu chuẩn kép của nhân viên bán hàng với khách hàng

Tuy nhiên sau này nó cũng bao hàm cách đối xử, cái nhìn, nhận định hay suy nghĩ khác nhau của con người về hai đối tượng bình đẳng với nhau. Nói một cách đơn giản, tiêu chuẩn kép có thể là việc bạn đối xử với hai người theo hai cách khác nhau trong khi đáng lẽ họ phải được đối xử giống nhau.

Tiêu chuẩn kép là những hành vi đi ngược lại với sự bình đẳng, công bằng của xã hội. Vì vậy, nó được coi là những hành vi không đúng đắn và cần hạn chế trong xã hội ngày nay.

Ví dụ về tiêu chuẩn kép là gì?

Tiêu chuẩn kép có thể xuất hiện đối với mọi đối tượng, trong nhiều khía cạnh khác nhau của thực tế cuộc sống. 

Ví dụ về tiêu chuẩn kép trong môi trường giáo dục

Trong môi trường giáo dục, tiêu chuẩn kép được thể hiện rõ ràng nhất khi giáo viên thiên vị một em học sinh hơn so với các em học sinh khác vì lý do cá nhân. Ví dụ, khi hai em học sinh trong đội tuyển học sinh giỏi cùng có năng lực xuất sắc, nhưng giáo viên lại chỉ chọn một em học sinh đi thi vì yêu quý học sinh này hơn.

Ví dụ về tiêu chuẩn kép trong môi trường công sở

Ví dụ về tiêu chuẩn kép trong môi trường công sở có thể là việc nhà tuyển dụng phân biệt đối xử trong quá trình tuyển dụng với các ứng viên có trình độ tương đồng nhau, dựa trên chủng tộc hay giới tính.

Nơi công sở cũng xuất hiện nhiều trường hợp tiêu chuẩn kép
Nơi công sở cũng xuất hiện nhiều trường hợp tiêu chuẩn kép

Tiêu chuẩn kép cũng có thể là khi một nhân viên phạm lỗi, người quản lý không trách phạt mà chỉ nhắc nhở. Trong khi một nhân viên khác phạm lỗi tương tự, người quản lý này lại có những biện pháp trách phạt nặng nề hơn. Đồng thời sự đối xử khác biệt này hoàn toàn đến từ tình cảm cá nhân.

Ví dụ về tiêu chuẩn kép trong tình yêu

Trong những mối quan hệ yêu đương hay trong hôn nhân, những hành vi, suy nghĩ tiêu chuẩn kép luôn luôn xuất hiện.

Ví dụ, một người muốn người yêu của mình phải tuyệt đối chung thuỷ, trong khi bản thân vẫn có những mối quan hệ với người khác. Người có tiêu chuẩn kép muốn người bạn đời của mình phải tiết kiệm chi tiêu cho gia đình, trong khi bản thân vẫn chi tiêu quá mức cho mục đích riêng…

Nguyên nhân của tiêu chuẩn kép là gì?

Tiêu chuẩn kép có nhiều nguyên nhân khác nhau, chúng ta sẽ chia các hành vi tiêu chuẩn kép thành hành vi cố ý và hành vi vô ý để phân tích.

Hành vi tiêu chuẩn kép cố ý

Việc cố ý sử dụng các tiêu chuẩn kép liên quan đến một quyết định chủ động và có ý thức. Nó xảy ra chủ yếu khi mọi người cảm thấy rằng các tiêu chuẩn kép có thể giúp họ đạt được một số mục tiêu. Mục tiêu này có thể liên quan đến những việc như giúp đỡ ai đó mà họ yêu thích, làm tổn thương ai đó mà họ không thích hoặc làm cho lập luận của họ nghe có vẻ thuyết phục hơn.

Vậy nguyên nhân của tiêu chuẩn kép cố ý chủ yếu do tình cảm, mong muốn của cá nhân.

Hành vi tiêu chuẩn kép vô ý

Việc vô tình sử dụng tiêu chuẩn kép không liên quan đến quyết định chủ động và có ý thức, mặc dù điều này không ảnh hưởng đến kết quả mà việc sử dụng tiêu chuẩn kép gây ra. Nguyên nhân của các hành vi này bao gồm:

  • Những thành kiến ​​về nhận thức, là những kiểu nhận thức sai lệch có hệ thống, xảy ra do cách thức hoạt động của hệ thống nhận thức của chúng ta. Điều này đóng một vai trò to lớn khi nói đến nguyên nhân của việc sử dụng tiêu chuẩn kép một cách không chủ ý. Một ví dụ đáng chú ý về điều này là xu hướng xác nhận, là xu hướng nhận thức khiến mọi người tìm kiếm, ủng hộ, diễn giải và nhớ lại thông tin theo cách xác nhận niềm tin đã có từ trước của họ. 
Suy nghĩ tiêu chuẩn kép vô ý liên quan đến quan niệm xã hội về giới tính
Suy nghĩ tiêu chuẩn kép vô ý liên quan đến quan niệm xã hội về giới tính

Xem thêm:

  • Động cơ cảm xúc cá nhân – mọi người thường áp dụng tiêu chuẩn kép khi đánh giá hành vi của chính họ so với hành vi của người khác. Ví dụ khi đánh giá một hành động tiêu cực, bạn thường cảm thấy bản thân mình làm sẽ ít phản cảm hơn người khác làm. 

Làm thế nào để bản thân không có các hành vi tiêu chuẩn kép?

Trong cuộc sống, rất khó để chúng ta có thể can thiệp vào các suy nghĩ hay hành vi tiêu chuẩn kép của cá nhân cụ thể. Nhưng bạn có thể tránh để bản thân mình có những hành vi, suy nghĩ sai trái này.

  • Để tránh tự mình áp dụng tiêu chuẩn kép, nên đảm bảo rằng bất cứ khi nào bạn đối xử khác biệt với các đối tượng khác nhau trong những tình huống giống nhau, bạn phải có lý do chính đáng. 
  • Đồng thời, bạn luôn phải đặt mình vào vị trí của người khác để xem xét vấn đề. Như vậy bạn mới không có những suy nghĩ tiêu chuẩn kép mang tính chủ quan, bênh vực bản thân.

Trên đây là những thông tin về tiêu chuẩn kép và ví dụ, nguyên nhân của những hành vi tiêu chuẩn kép. Tiêu chuẩn kép là những hành vi không chuẩn mực, không phù hợp với sự tiến bộ của xã hội. Vì vậy, mỗi người cần tẩy chay và tránh có những hành vi, suy nghĩ tiêu chuẩn kép.